Ella-Louisa Horijon & Britt van de Burgwal

Projectleider Samen doen – DSV/HOZO

De vraag

Binnen DSV en HOZO leefde de wens om de samenwerking tussen zorgprofessionals, cliënten en hun naasten verder te versterken en zo het “team van de toekomst” te creëren. Beide organisaties zien dat mantelzorgers, familieleden en andere naasten veel kunnen betekenen voor het welzijn, de kwaliteit van leven en de eigen regie van cliënten, maar dat deze samenwerking in de praktijk niet altijd vanzelfsprekend tot stand komt. Verwachtingen worden niet altijd uitgesproken, verantwoordelijkheden zijn soms onduidelijk en medewerkers zoeken naar handvatten om het gesprek hierover op een goede manier te voeren.

Tegelijkertijd staan zorgorganisaties voor grote maatschappelijke uitdagingen, zoals een toenemende zorgvraag, vergrijzing en arbeidsmarktkrapte. Hierdoor ontstond de behoefte aan een gezamenlijke visie op de rol van naasten én aan praktische manieren om de samenwerking tussen formele en informele zorg duurzaam te versterken.

Als projectleiders begeleiden onze collega’s Ella-Louisa Horijon en Britt van de Burgwal deze ontwikkelopgave, Ella bij DSV en Britt bij HOZO.

Wat hebben we gedaan

Als projectleiders hebben Ella en Britt onderzocht hoe de zorgprofessionals samen met cliënten en hun naasten een team kunnen vormen. Zij maakten daarbij onderdeel uit van Avant: een regionaal lerend netwerk, waarin ouderenzorgorganisaties uit Zuid-Holland-Noord kennis, ervaringen en praktijkvoorbeelden met elkaar delen rondom informele zorg en naastenparticipatie. Deze regionale uitwisseling leverde waardevolle inzichten op en droeg bij aan de ontwikkeling van een gezamenlijke taal en visie op samenwerken met naasten.

Binnen beide organisaties brachten zij vervolgens in kaart hoe medewerkers en naasten de huidige samenwerking ervaren. Door gesprekken, bijeenkomsten en het ophalen van ervaringen werden behoeften, verwachtingen en knelpunten vanuit zowel medewerkers- als naastenperspectief inzichtelijk gemaakt. Hieruit bleek onder andere het belang van duidelijke communicatie, het bespreken van wederzijdse verwachtingen en het vroegtijdig betrekken van het netwerk rondom de cliënt. Want dit netwerk is vaak groter dan alleen de eerste contactpersoon en van waarde voor de cliënt.

De opgedane inzichten werden vertaald naar praktische hulpmiddelen en werkwijzen die zorgprofessionals ondersteunen bij het opbouwen van een sterke samenwerking met cliënten en naasten. Daarnaast werden de opbrengsten actief gedeeld binnen de regio, zodat organisaties van elkaar konden leren en gezamenlijk konden werken aan toekomstbestendige zorg waarin formele en informele zorg elkaar versterken.

Uitkomst en take-aways

Start bij het waarom

Het versterken van de samenwerking tussen formele en informele zorg vraagt meer dan nieuwe instrumenten of afspraken. Pas wanneer er een gedeeld besef is van waarom samenwerking met naasten belangrijk is, ontstaat draagvlak voor verandering. Een gezamenlijke visie helpt om keuzes in de dagelijkse praktijk te verbinden aan een groter doel.

Praktische tools opgeleverd

Er zijn verschillende praktische tools opgeleverd, waaronder gespreksinstrumentenvoor medewerkers en informatiematerialen voor cliënten en naasten. Deze ondersteunen medewerkers bij het voeren van het gesprek over samenwerking en betrokkenheid.

Aandacht voor naastenparticipatie in de scholing

Samenwerking en communicatie met naasten is opgenomen in de scholing voor EVV'ers en regieverpleegkundigen, zodat medewerkers worden toegerust om deze beweging in de praktijk vorm te geven.

Verandering vraagt tijd en blijvende aandacht

Het versterken van de samenwerking tussen formele en informele zorg is geen project met een einddatum, maar een cultuurverandering. Praktische hulpmiddelen helpen hierbij, maar duurzame verandering vraagt vooral om prioriteit, voorbeeldgedrag en blijvende aandacht vanuit de organisatie.