Uitdaging
Met het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) zet het kabinet een duidelijke koers uit: de zorg moet toegankelijk én betaalbaar blijven. Maar wat betekent dit in de praktijk voor zorgorganisaties?
partzorg werkt dagelijks met organisaties die midden in deze transitie staan. We zien dat de beleidsrichtingen steeds concreter worden, terwijl de vertaling naar de praktijk nog volop in beweging is.
Twee transities als antwoord op schaarste
De kern van het HLO draait om twee fundamentele transities:
- Het verminderen van de behoefte aan personele inzet;
- Het waarborgen van toegankelijke zorg voor kwetsbare ouderen.
Daarbij verschuift de focus van het WOZO-uitgangspunt ‘zelf als het kan, thuis als het kan, digitaal als het kan’, naar de focus waarin kwaliteit van bestaan en eigen regie centraal staan. Deze verschuiving maakt duidelijk dat het niet langer alleen gaat om het beheersen van de zorgvraag, maar ook om het definiëren van goede zorg wat voor ouderen echt van waarde is. Dit vraagt om een andere manier van organiseren, samenwerken en denken over de zorg. Een belangrijk onderdeel van het HLO is een wetswijziging in de Wet Langdurige Zorg (Wlz). Voor zorgorganisaties betekent dit dat niet alleen de capaciteit, maar ook de leveringsvormen in de Wlz onder de loep moeten worden genomen.
Wlz-zorg thuis
Eén van de meest opvallende ontwikkelingen in de wetswijziging is de transformatie van het Modulair Pakket Thuis (MPT) en het Volledig Pakket Thuis (VPT). Maar wat betekent dit in de praktijk?
De huidige vormen kennen belangrijke knelpunten. Het MPT leidt in de praktijk tot hoge administratieve lasten en complexe coördinatie, doordat meerdere aanbieders betrokken zijn en intensieve afstemming nodig is. Dit zet de kostendekkendheid van het tarief onder druk. Bij het VPT speelt een ander vraagstuk: hoewel de tarieven ruim zijn, ligt de volledige verantwoordelijkheid bij één zorgorganisatie, ook voor onderdelen waarop zij niet altijd ingericht is (zoals welzijn, huishouding of coördinatie van informele zorg). In combinatie met grote variatie in uitvoering leidt dit tot inconsistentie en onduidelijkheid.
In het nieuwe stelsel wordt beoogd om de “schotten” tussen MPT en VPT op te lossen. Ze worden samengevoegd tot één leveringsvorm: Wlz-zorg thuis. Deze samenvoeging heeft verschillende voordelen:
- Voor de cliënt: Er komen heldere afspraken en een uniforme uitvoering. Doordat de zorg beter kan worden afgestemd met een veranderende zorgbehoefte, loopt de cliënt minder (financieel) risico.
- Voor de zorgverlener: Minder administratieve druk en een lagere foutgevoeligheid, waardoor er meer tijd overblijft voor de directe zorgverlening.
- Voor de sector: De uitvoering wordt financieel voordeliger en maatwerk is beter mogelijk. De verwachting is dat de leveringsvorm Wlz-zorg thuis lijkt op een vereenvoudigde vorm van het MPT.
Afspraken HLO periode 2025-2028
De verandering gaat stap voor stap:
- 2025: Onderzoek naar de vormgeving van de nieuwe leveringsvormen.
- 2026: Afspraken over de rol van de wijkverpleging.
- 2027: Implementatie van nieuw inkoopbeleid door zorgkantoren.
- 2028: Formele inwerkingtreding van de wetswijziging voor Wlz-zorg thuis.
Hoewel de nieuwe wetgeving tijd nodig heeft om volledig te worden doorgevoerd, bewegen zorgkantoren al vooruit om de kosten te beheersen. Vanaf 2027 passen zij hun inkoopbeleid aan en geldt het principe: ‘MPT is voorliggend op VPT’. In de praktijk weten veel organisaties nog niet wat dit voor hen betekent, omdat zorgkantoren dit principe verschillend operationaliseren.
Wat vraagt dit van organisaties?
De beweging richting Wlz-zorg thuis en de druk op personeel vragen om meer dan alleen aanpassingen van processen. Het vraagt om een strategische blik op de toekomst:
- Herinrichten van zorgprocessen: Hoe organiseer je zorg slimmer en efficiënter en volgens de juiste beleidswijzigingen?
- Innovatie en digitalisering: Hoe ondersteun je minder medewerkers met technologie?
- Samenwerking in de keten: Hoe werk je beter samen met andere aanbieders en informele zorg?
- Sturing en leiderschap: Hoe neem je medewerkers mee in deze transitie?
Tot slot
De toekomst van de ouderenzorg vraagt om scherpe keuzes van organisaties. De combinatie van dubbele vergrijzing en personeelstekorten maakt dat ‘doorgaan zoals we deden’ geen optie meer is.
De beweging naar Wlz-zorg thuis biedt kansen voor meer flexibiliteit, maatwerk en efficiëntie. Tegelijkertijd vraagt deze ontwikkeling om duidelijke regie, slimme organisatie en daadkrachtige implementatie.
Vanuit partzorg zien we dat veel organisaties al voorsorteren op deze verandering, terwijl kaders nog in ontwikkeling zijn en de praktijk per regio verschilt. Juist dat maakt het complex: welke keuzes maak je nu, en hoe zorg je dat die straks nog steeds passen? Onze collega’s denken bij organisaties mee over hoe je deze transitie vertaalt naar concrete keuzes in organisatie, inrichting van zorg en samenwerking in de keten.
De vraag is dan ook niet óf de zorg verandert, maar hoe snel en hoe goed organisaties zich hierop weten aan te passen.